De teelt van bladgewassen in Nederland staat onder toenemende druk. In de vollegrond nemen de risico’s en kosten sterk toe door (1) krimp van het middelenpakket en (2) structurele ziekten- en plagenproblematiek. Het wegvallen van middelen voor grondontsmetting tegen Fusarium en het beperken/wegvallen van effectief werkende middelen tegen luis (Nasonovia) leidt in de praktijk tot hogere uitval, meer kwaliteitsverlies en grotere afzetrisico’s. Tegelijkertijd blijven arbeidsintensieve processen zoals aanplant, oogst en scouting een dominante kostenpost, juist omdat deze werkzaamheden moeilijk te automatiseren zijn in de huidige open teeltsystemen.

Een logisch alternatief is de teelt van bladgewassen los van de ondergrond in kassen, omdat kassen het mogelijk maken om jaarrond, lokaal en gecontroleerd te produceren, met lager waterverbruik en minder blootstelling aan externe besmettingsbronnen. In theorie biedt dit een robuuster systeem bij middelenkrimp en klimaat- en plaagdruk. In de praktijk blijft de overstap echter beperkt, omdat de investeringskosten (CAPEX) en de kostprijs per kg bij huidige kasconcepten vaak te hoog zijn ten opzichte van open teelt en import. De belangrijkste oorzaken zijn:

Hoge investeringsdrempel (CAPEX): moderne kasconcepten vragen grote investeringen in constructie, klimaat, logistiek en teeltsystemen. Daardoor zijn financiers terughoudend en is de terugverdientijd voor telers vaak te lang.
Arbeidskosten en personeelstekort: in veel kasconcepten blijft handling (intern transport, oogstlogistiek, schoonmaak/hygiëne) arbeidsintensief. Dit vertaalt direct door in de kostprijs per kg.
Hygiëne en ziektedruk als kostenpost: bij intensieve teeltcycli is reiniging/ontsmetting cruciaal. In bestaande systemen is interne reiniging vaak complex, ruimte-intensief en storingsgevoelig, waardoor de kosten oplopen en bedrijfszekerheid afneemt.
Beperkte robotiseerbaarheid van bestaande systemen: veel huidige teeltsystemen zijn historisch ontworpen rondom menselijke arbeid (paden, handmatige interventies, layout per teeltgoot). “Achteraf” robotiseren leidt tot complexe machines en hoge integratiekosten, in plaats van een efficiënt en schaalbaar robot-first proces.

Robotisering is daarom noodzakelijk, maar toekomstbestendige automatisering vraagt om een teeltsysteem dat vanuit de basis is ontworpen voor robots: compact, voorspelbare logistiek, minimale handmatige interventie en een hygiënisch beheersbare herbruikbare drager. Dit project beoogt die economische en technische barrière weg te nemen door de ontwikkeling van een robotiseerbaar verticaal kasproductiesysteem (MCS). Het MCS benut kas-hoogte om de productie per m² vloeroppervlak sterk te verhogen, waardoor de kas bij gelijke output aanzienlijk kleiner kan worden ontworpen. Hierdoor dalen de gebouw- en installatielasten per kg product. Om de overstap daadwerkelijk financieel haalbaar te maken, moeten echter ook de twee grootste variabele kosten- en risicodrijvers worden opgelost: arbeid en hygiëne. Daarom richt dit project zich op de ontwikkeling van twee ontbrekende automatiseringsschakels die het MCS operationeel en schaalbaar maken:

Transporttrolleyrobot: automatische verplaatsing van teelttorens tussen teelt- en verwerkingsstations (intern transport zonder handwerk).
Hygiënerobot: automatische reiniging en ontsmetting van teelttorens voor hergebruik, inclusief de binnenzijde, met minimale water- en middeleninput.

Om dit te realiseren wordt het bestaande MCS-prototype opgeschaald en ingericht in een representatieve proefopstelling bij Vertify in het World Horti Center (Naaldwijk). In deze opstelling worden de eerste prototypes van de transport- en hygiënerobot ontworpen, gebouwd, geïntegreerd en onder realistische teeltomstandigheden getest. De pilot-schaal is bewust gekozen zodat de robotprestaties (betrouwbaarheid, cyclustijden, proceszekerheid) valideerbaar zijn voor toepassing in grotere projecten.

Robotisering van Verwerkingsprocessen in een Verticaal Kasproductiesysteem (MCS)

Projectstatus

Lopend

Looptijd

Regio

Nederland

Thema

Robotisering, glastuinbouw

Projectregeling

EIP Robotisering en Digitalisering